شبگیر

bamdadeshabgir — Fri, 25 May 2007 12:18:18 GMT

مطلبی که در زیر می خوانید حاصل برخی از پرسه زنی های فکری است که در کلاس"دولت و حقوق بشر" دکتر محمد شریف در دانشگاه علامه از خاطرم گذشت. نوشته فوق تقریباً عیناْ در شماره چهارشنبه هفته گذشته روزنامه شرق در صفحه اندیشه چاپ شده. به آنجا نیز می توانید مراجعه کنید. ب.د

نگاهی به قرائت مرسوم از حقوق بشر

بهنام دارایی زاده

غالباً در محافل سیاسی-حقوقی افرادی که به نسبی بودن موازین حقوق بشری قائل اند افراد خوش نامی به شمار نمی آیند. بنا به تحلیلی بسیار آشنا و مرسوم، نسبی نگری به آموزه های حقوق بشری، زمینه نظری را برای نقض حقوق شهروندان فراهم می کند. درحوزه عمل هم مشاهده می شود، که ساختارهای سیاسی بسته خاصه در جوامع حاشیه ای با دستاویز قرار دادن این نظر همواره سعی در توجیه و توضیح رفتارهای خود داشته اند.این اندیشه که انسانها به صرف انسان بودن خود واجد کثیری از حقوق اند که غیر قابل سلب هست ، تفکر ایست که نظریه "جهان شمولی حقوق بشر" سعی در تشریح و تبیین آن دارد. بر پایه این باور ، تفاوتهای میان انسان ها و جوامع ای که در آن زندگی می کنند ، از هرجهتی که باشد در بهره مندی آدمیان از یک نظام حقوقی یکسان موثر نخواهد بود.

نگارنده در این نوشتار کوتاه کوشش دارد با پرداختن به پاره ای از ظرایف، نظریه جهان شمولی حقوق بشر را اندکی به پرسش بگیرد.

"اعلامیه حقوق بشر و شهروند انقلاب فرانسه" مصوب 26 اوت 1789 نخستین متن مدونی ایست که سعی تبیین حقوق و آزادی های اساسی انسانها داشته.در دیباچه این اعلامیه می خوانیم که: نمایندگان ملت فرانسه، مجتمع در مجلس ملی،با ملاحظه اینکه علت بدبختی عمومی و فساد حکومتها نا آگاهی به حقوق بشر و نادیده گرفتن آن است،بر آن شدند که طی اعلامیه ای شکوهمند حقوق طبیعی و لاینفک و مقدس بشر را اعلام نمایند... مشابه همچین نگاهی در مقدمه اعلامیه جهانی حقوق بشر هم که پس از جنگ جهانی دوم و تاسیس سازمان ملل توسط نمایندگان کشورهای عضو در مجمع عمومی به تصویب رسید نیز به چشم می آید.

اینکه افراد انسانی واجد یک کرامت ذاتی و حقوق از پیش تعین شده ای هستند که نادیده گرفتن آن جایز نیست، بی کم و کاست ریشه در اندیشه حقوق طبیعی دارد.اندیشه ای که از قرن هفدهم به بعد با دوری از کلام مسیحی قرون وسطایی تا حد زیادی سکولار شد و از ریشه های مذهبی آن فاصله گرفت. بر پایه این نظر، در اجتماع یک نظام هنجاری برتر وجود دارد که بایستی اساس قاعده رفتار آدمیان باشد.چه بخواهیم ریشه های این ایده را در حقوق فطری و یا الهی بجوییم و چه اساس چنین نظمی را به طبیعت نسبت دهیم در هرصورت بایستی آگاه باشیم که به این شیوه، منشاء قاعده رفتار را در جایی خارج از اراده انسان و یا اقتضائات اقتصادی-اجتماعی ائ او قرار داده ایم.

به طور کلی تمامی موازین حقوقی من جمله آموزه های حقوق بشری هرگز جدا از یک بستر اجتماعی- اقتصادی ویژه ظهورنمی کنند.هرچند ارزشهای حقوق بشری در فرایند رشد خود برتمامی مناسبات جامعه تاثیر می گذارند اما بی تردید خود مستقل از آن مناسبات شکل نگرفته اند.ارزشهای حقوق بشری زاده دوران مدرن اند.این آموزه ها در دوره ای از حیات بشر شکل می گیرد که انسانها قادر شوند با غلبه بر گفتمان "تکلیف محور" نظم اجتماعی جدیدی را پی ریزی کنند.بدون گذار از عصر روشنگری، تصور اجتماعی با محوریت "انسان محق" توهمی بیش نخواهد بود.

به زمانی که در بخش قابل ملاحظه ای از حیات اجتماعی انسانها نظم حاکم، نظام برده داری ایست "کرامت ذاتی انسان" در سایه حقوق طبیعی و یا فطری و یا هرعنوان دیگری چه معنایی می تواند داشته باشد ؟کرامت ذاتی بشر اگر امری بدیهی و ازلی بود که انسانیت شاهد آن همه فجایع نبود.برده داری ضرورت تاریخی زمان خود بود.همان طور که امروزه حقوق بشر تقریباً در تمامی کشور های توسعه یافته یک ضرورت و خواست عمومی ایست. به باور نگارنده آموزه های حقوقی(نه مجموعه قوانین) صورتی مدون از ارزشها و خواست های عمومی اند که برحسب درجه تکامل اجتماعی جوامع پدید آمده اند. در یک ساختار سیاسی دموکراتیک این خواست ممکن است صورتی قانونی بگیرد و در یک بافت بسته سیاسی به لحاظ آنکه که صلاحیت دولت را به چالش می کشد لاجرم در حد یک "خواست" باقی می ماند.

2. نظر بر اینکه رشد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جوامع به شدت متفاوت است، ضرورتاً این ناهمگونی ها موجب پیدایش نظام های حقوقی متعددی می گردد. نظامهایی که در بسیاری از آنها به واسطه موانع مختلف، موازین حقوق بشری ازاساس هیچ جایگاهی ندارند. به نظر می آید که با این نگرش سخن گفتن از" جهان شمولی حقوق بشر" به مثابه ارزشهای مشترک انسانی تعارفی بیش نمی تواند باشد.

3. به رغم این واقعیت، کارآیی نظریه" جهان شمولی"را در مواجهه با حاکمیت های تمامیت خواه نبایستی اندک شمرد. فی الواقع جهان شمولی حقوق بشر کم تر اجازه تفسیر های ناصواب و خود سرانه از ارزشها را می دهد.و شاید این یکی از همان نکاتی ایست که عرصه را برای اندیشیدن غیر سیاسی به حقوق بشر تنگ می کند

bamdadeshabgir — Tue, 24 Apr 2007 07:36:06 GMT

از ناصر زرافشان

در روز 29 فرورين 1354 آدمکشان رژيم پهلوی 7 تن از پيشگامان جنبش فدائی و دو تن از اعضای برجسته سازمان مجاهدين خلق را که همه آنها قبلا بوسيله خود آن رژيم محاکمه و به زندان محکوم شده بودند و سرگرم گذراندن دوره ژندان خود بودند، دست بسته و چشم بسته به تپه های اوين منتقل، و در آنجا آنان را تيرباران کردند. بهمن نادری(تهرانی) سربازجوی ساواک، ضمن توضيحات خود پس از دستگيری در سال 58 اظهار داشت صبح همان روز بدستور رضا عطاپور(حسين زاده) کاظم ذوالا نوار را که در زندان قصر بود به اوين منتقل ساخته است که هشت نفر ديگر در آنجا زندانی بودند و پس از فراهم شدن مقدمات، آدمکشان حدود 2.5 بعد از ظهر با کمال خونسردی ناهار را در رستوران هتل امريکا صرف کرده و برای کشتار عازم اوين ميشوند. دو نفر از آنان مامور ميشوند زندانيان را از اوين تحويل گرفته و به بالای تپه ها ببرند. آنان بيژن جزنی، حسن ضيا ظريفی، عباس سورکی، محمد چوپان زاده، عزيز سرمدی، مشعوف کلانتری، احمد جليل افشار، کاظم ذوالانوار و مصطفی جوان خوشدل را از اوين تحويل ميگيرند و آنان را با مينی بوس به تپه های مشرف به زندان اوين می برند و ديگران نيز همرا سرهنگ وزيری(رئيس زندان اوين) بدنبال مينی بوس به محل ميروند. زندانيان را از مينی بوس پياده کرده و روی زمين می نشانند. فرياد اعتراض بيژن جزنی که بيش از ديگران به نيت شوم آدمکشان پی برده است با فريادها و اعتراضات چند نفر ديگر دنبال ميشود. دژخيمان بنوبت زندانيان را به رگبار می بندند و پس از آنکه "سعدی جليل اصفهانی" بيکايک آنها تير خلاص شليک ميکند، نادری و ناصر نوذری(رسولی) چشم بندها را می سوزانند و اجساد شهدا را بداخل همان مينی بوس منتقل و حسينی و رسولی اجساد را به بيمارستان 501 ارتش منتقل و در آگهی کوتاهی در روزنامه ها اعلام ميکنند 9 زندانی در حال فرار از زندان کشته شدند.
جنايت چنان تکاندهنده، بهت آور و نفرت انگيز است که هنوز هم يادآوری آن، در لحظات اول، توانائی هرگونه بحث تحليلی پيرامون آنرا از انسان سلب ميکند: کشتار فرزندان مردم بدست خود دولت، يعنی دستگاهی که بايد حافظ جان و مال مردم باشد، دستگاهی که بموجب تعاريف ليبرالی امين و حافظ جان و مال مردم معرفی ميشود، خود مسلحانه دست به کشتار کسانی از مردم زده است، آنهم نه مردم عادی که امکان مقابله و دفاع از خود را داشته باشند، بلکه کسانی که چشم بسته و دست بسته در اسارت و در اختيار آن بوده اند، يعنی بيک معنا امانت هائی که مسئوليت محافظت از جان آنها ديگر برعهده خودشان نيست، زيرا آزادی آنان سلب شده است و دولت که بنا به تعاريف و فرضيات حقوقی بورژوائی موقتا و برای مدتی آزادی آنها را سلب کرده و بنا به همان قواعد و فرضيات مسئول حفظ جان آنها هم هست، خود اکنون با سلاح گرم، اين امانت چشم بسته و دست بسته را به قتل رسانده است. واقعيت دولت در جامعه ما اينست.
اما پيش از هر کنکاشی تحليلی در باره اين واقعه، جا دارد اکنون که با گذشت چند دهه و نشستن غبار فراموشی بر روی برخی رويدادها، برخی پسمانده های رژيم گذشته گمان کرده اند آن رژيم تطهير شده و خواب احيای آن را می بينند، در سالروز اين جنايت فراموش نشدنی، با يادآوری و بررسی جوانب گوناگون آن بعنوان نمونه ای از طرز برخورد آن رژيم با جنبشهای حق طلبانه مردم، به برخی فراموشکاران يادآوری شود که در آن روزگار نيز بر جامعه و مردم چه ميگذشت.
از طرف ديگر، سالگرد اين جناين فجيع مناسبتی است برای اينکه بويژه به بررسی برخی مواضع و ديدگاههای دمکراسی ليبرالی و کسانی که با نگرش ليبرالی از حقوق بشر دفاع هواداران ليبرال منش حقوق بشر بپردازيم.

کسانی فقط بر جنبه جنايت آميز اين رويداد بعنوان کشتار بدون دادرسی و دادگاه زندانيان بی دفاع، تاکيد ميکنند و از آن فراتر نمی روند. گرچه همين جنبه خاص ماجرا هم آنقدر فجيع است که اگر مستقلا مورد بررسی قرار گيرد و به تنهائی ماهيت رژيمی بی اصل را برملا ميکند که به هيچ چيز ـ حتی قوانين خود ـ پای بند نيست، اما وقتی زندانی که به اين ترتيب به قتل ميرسد، زندانی سياسی باشد، صورت مسئله به همين سادگی نيست و مضمون و ماهيت موضوع پيچيده تر و ريشه دارتر از اين حرفها است. اگر رژيمی يک فرد عادی را که مرتکب جرمی شده و حکم مدت معينی زندان برای او صادر شده است در زندان بقتل برساند، با چنين موردی روبرو هستيم و چنين نگاهی به قضيه طبيعی است؛ زيرا اين نگاه زندانی شدن قربانی را توجيه شده می انگارد و تنها به اين اعتراض دارد که چرا او که بايد مدت زندان خود را گذرانده و آزاد شده باشد، بی دفاع و چشم بسته به قتل رسيده است. اما در مورد قتل زندانيان سياسی، اين نوع برخورد با موضوع ، تلويحا نوعی برسميت شناختن دادرسی و دادگاه رژيمی است که خود از لحاظ سياسی از اساس نامشروع است. به رسميت شناختن تلويحی نظام قضائی يک رژيم نامشروع جدا از ماهيت سياسی آن است. چنين نگاهی ريشه در تفکر ليبرالی دارد.
شيوع اين طرز تلقی ناشی از رواج نگرش ليبرالی به دولت و ماهيت آن، و باورهای موهومی است که طی دو دهه اخير از نو پيرامون دمکراسی ليبرالی و قانونمداری ترويج و موجب شده است اين حوادث، استثنای بر اصل معرفی و موضوع به سطح قضائی و بحثهای حقوق بشری تنزل يابد. حال آنکه چنين رويدادهائی را بايد بعنوان برآمدهای سياسی و ذاتی اين دولتها در نظر گرفت، نه اتفاقات عرضی و خارج از روال جاری عملکرد آنها.
درست همين عملکرد، منتها در مقياس خيلی بزرگتر، در سال 67 در جمهوری اسلامی تکرار شد. کشتار زندانيان سياسی که قبلا برای آنها حکم زندان صادر شده بود و در حال گذراندن دوران محکوميت خود بودند. رژيم جمهوری اسلامی زندانيانی را که خود مدت محکوميت معينی برای آنها تعيين کرده بود و بسياری از آنها اين دوره محکوميت را هم طی کرده بودند، در زندان بقتل رساند.
در اين حالت با زندانی و موقعيت و حقوق قانونی او در مدت تحمل زندان سرو کار نداريم. اين ها زندانی نيستند، مخالفان سياسی به گروگان گرفته شده ای هستند که هر لحظه امکان قتل آنها وجود دارد، و بحث، بحث مجازات و زندان نيست، بلکه واقعيت موضوع گروگان گيری سياسی مخالفين است تا نظام حاکم در آينده، برحسب شرايطی که پيش می آيد، در تصفيه حسابهای سياسی خود با مخالفانش از آنها استفاده کند. در فاجعه ملی قتل عام زندانيان سياسی سال 67، حتی برخی از کسانی را هم که دوران زندان خود را سپری کرده و آزاد شده بودند، مجددا از بيرون دستگير کرده، به زندان آوردند و همرا با زندانيان به قتل رساندند. اين طرز عمل هر نوع ابهامی را از بين می برد و راه خود را بر هرگونه تحليلی در زمينه ماهيت اينگونه حاکميت ها می بندند.
در قتل گروه جزنی و همبندان مجاهد آنها، آيا اگر اين قتلها پس از يک دادگاه نمايشی مجدد و صدور حکم اعدام برای اين جانباختگان صورت گرفته بود، آيا در ماهيت موضوع چيزی را تغيير ميداد؟ فراموش نکنيم که برای آن رژيم برگزاری يک دادگاه نمايشی ديگر و محکوميت آنان به اعدام هم با دادگاه های نظامی رژيم که ماهيت آنها را خوب می شناسيم نيز کار دشوار نبود. مگر چنين "دادرسی" هائی که طی دهه های گذشته فراوان با آنها روبرو بوده ايم چه ارزشی داشتند، مگر ميان اين کشتار با کشتاری که ميتوانست پس از برگزاری يک دادگاه نمايشی و فرمايشی صورت گيرد که هيچگونه مشروعيت و قدرت تصميم گيری مستقل در آن وجود ندارد، چه تفاوتی وجود داشت؟ پس عمق فاجعه در بی شرمی و صحنه سازی و دروغ پردازی حاکميتی نيست که زندانی اسير را بی توجيه قانونی به قتل رسانده و به جامعه و مردم دروغ گفته است، بلکه در ماهيت ضد مردمی رژيمی است که بقای آن در گرو قتل و کشتار فرزندان نخبه خلق است.، بحث در باره خود کشتارها است، نه دروغگوئی و صحنه سازيهای رژيم راجع به آنها؛ گرچه همين امر معين يعنی نوع شيادانه حکومت با قتلهائی که مرتکب شده است نيز دنائت آنرا بخوبی برملا ميکند.
وقتی کسانی به تفاوت ميان قتل بدون دادرسی و دادگاه و کشتار پس از دادرسی و دادگاه پربها ميدهند معنايش اين است برای دستگاههای قضائی و دادگاه وجود و استقلالی قائلند؛ اما وقتی در نتيجه شناختی که از نظام قضائی در چنين رژيمهائی داريم ميدانيم عملا چنين وجود و استقلالی در آن دستگاه وجود ندارد و معنايش اين است که قتل بدون دادرسی و دادگاه و کشتاری که اينگونه رژيمها با پوشش دادگاههای خود ميکنند تفاوتی وجود ندارد و هر دو ماهيتا کشتار مخالفان است يکی با تشريفات، ديگری بدون تشريفات. اينجا است که با رها کردن مجردات ذهنی و مفروضات انتزاعی و نظری و توجه به واقعيات مشخص و عينی جامعه، فاصله عظيم ميان اين واقعيات و مفروضات ذهنی ليبرال دمکراسی برملا ميشود.
از اين منظر کشتار 29 فروردين زندانيان سياسی، اعدام های سالهای پس از کودتا، اعدامهای دهه های چهل و پنجاه در رژيم پهلوی و اعدامهای دهه شصت؛ قتل عام زندانيان سياسی در سال 67 و قتلهای زنجيره ای و قتلها و ترورهای ديگرکه بوسيله جمهوری اسلامی صورت گرفته همه ماهيت يکسان دارند: کشتار کسانی که حکومت اقليتی را که بر سرکوب و غارت اکثريت استوار است نمی پذيرند و در برابر آن مقاومت ميکنند.
اما برای برخی مشکل در اينجا است که تعريفی که ليبراليسم از دولت، ماهيت دولت و عملکردهای آن بدست ميدهد، با اين واقعيات تضاد دارد. از اينرو آنان که به نظريه های سياسی و حقوقی ليبرالی پر بها ميدهند، ناگزيرند اين واقعيت ها را رويدادهای عرضی، خاص، استثنائی و آسيبهای نظام حاکمه بشمار آورند، نه عملکرد آن. اما قدرتی که جدای از اکثريت جامعه يعنی مردم، و خارج از نظارت آنها شکل گيرد يک بلوک واحد است با سياست واحد و منافع مشخص و واحد و تصور تفکيک قوا در آن، و وجود نيروئی مستقل در کنار آن که اين قدرت را مهار و از قانون شکنی آن جلوگيری کند، توهمی بيش نيست. اين گفته را با واقعيات عملی حاکميت در رژيم پهلوی، با واقعيت جاری در جمهوری اسلامی، و با واقعيت عملکرد هر يک از دولتهای ديگری که در همين رابطه بر سر قدرت هستند محک بزنيد، زيرا برای دريافت صحت و سقم اين نظرات معياری برتر از واقعيت عملی نيست.
حتی در بزرگترين "ليبرال دمکراسی" جهان، در امريکا درست در همين لحظه ای که اين سطور بر روی کاغذ می آيد، رسوائی تصفيه سياسی در دستگاه قضائی اين کشور، بحث روز است. مسئله مفقود شدن پنج ميليون ايميل "کارکنان کاخ سفيد" و تصفيه گروهی از دادستانهای امريکا بوسيله آلبرتو گونزالس، وزير دادگستری و دوست نزديک جرج بوش، دهن کجی تازه ای است به توهم استقلال نهاد قضا در برابر قدرت حاکم. اما طی دو دهه اخير و با رونق بازار نظرات و روشهای ليبرالی، اين موهومات هم جان تازه ای گرفته و معتقدان و هواداران بيشتری يافته است.
در عصر فئودال که مذهب شکل مسلط ايدئولوژی اجتماعی بود، شرع، کشتار مخالفان نظام مسلط را توجيه ميکرد و فقه، به جای حقوق، و حکام شرع به جای قضات عمل ميکردند. انقلاب فرانسه و نظام اقتصادیـ اجتماعی تازه ای که با اين انقلاب ابتدا بر فرانسه، سپس اروپا و بعد بتدريج به جهان استيلا يافت، با خود انبوهی از نظريه سياسی و حقوقی را بويژه در مورد حقوق فرد در برابر حاکميت به همراه آورد، آنها را جايگزين نظريات الهی کرد و به اين ترتيب حقوق و سياست به شکلهای مسلط ايدئولوژی اجتماعی برای توجيه نظام جديد تبديل شد. اما اين نظريه های سياسی و حقوقی را بويژه در مورد حقوق و آزاديهای فردی، درست بدليل عملکرد و گرايش ذاتی خود نظام سرمايه داری و انباشت رقابتی و قطبی شدن هر روز بيشتر جامعه عقيم ماند. ايدئولوژی سياسی و حقوقی جديد، با طرح نظريه تفکيک قوا و استقلال قوه قضائيه ميکوشد نظام سرکوب در جامعه جديد را توجيه کند و به آن مشروعيت بخشد. اما در اين نظريات هيچ جا توضيح داده نشده است که کدام نيروی اجتماعی، جدا از قدرت حاکم، قوه قضائيه را بوجود ميآورد و تضمين استقلال آن قوه در برابر قدرت حاکم است؟
استدلال مخالف ظاهرا اين است که دادرسی و دادگاه و قانونی در کار باشد، ميتوان بوسيله آن جلو خودسری های قوه مجريه را لااقل بطور نسبی گرفت(تفکيک اين دو و تصور قوای جداگانه انتزاعی است). اما سئوال بی جوابی که در برابر اين ادعا مطرح ميشود، اين است که چه کسی اين دادگاه را بوجود می آورد و قوانين را تهيه و به تصويب ميرساند و آيا اين قوانين چيزی جز بيان اراده و خواسته های قدرت حاکم در قالب اصول و مواد و تبصره ها و فصول و ابواب است که بشکل قانون تدوين و تنظيم شده؟
برای دريافت صحت و سقم هر يک از اين نظرات، تنها راه رودررو ساختن آنها با واقعيات عينی و عملی است، نه تشبث به مفاهيم انتزاعی متون و کتابها و تلاش برای تغيير يا تحريف واقعيات و بردن آنها در قالب آن مفاهيم انتزاعی.
از سطح بحثهای انتزاعی پائين بيائيم و منصفانه بينديشيم که آيا دادگاهای نظامی رژيم گذشته و دادگاههای انقلاب رژيم فعلی، دستگاهی مستقل از قدرت حاکمه را تشکيل ميداده اند يا ميدهند که بتوانند با يک استقلال انتزاعی(که من نمی فهم اين استقلال انتزاعی، و قدرت و امکان اين دادگاها برای چنين اقدام مستقلی خود از کجا ميتواند آمده باشد)، بين حاکميت و مخالفان آن داوری کند؟
مگر اين دادگاهها را در هر دو رژيم(و در تمامی ساختارهای حاکمه ديگری که وجود واقعی و عينی دارند) کسی غير از خود حاکميت تشکيل داده و بوجود آورده است و مگر گردانندگان آنها کسانی غير از خود عوامل اين حاکميت هستند که ديروز مثلا در دستگاه اطلاعاتی و امنيتی يا ساير دستگاهها اجرائی آن بوده اند و امروز در دستگاه قضائی آن هستند(در همين لحظه در ايران، دادستان کل کشور، وزير سابق اطلاعات است)، و مگر عزل و نصب و ترفيع و تنزل اين قضات و مسئولين اين دستگاه قضائی، و در يک کلام همه سرنوشت اين دستگاه قضائی بوسيله همان حاکميت تعيين نمی شود. يک لحظه فارغ از قالبهای ذهنی به واقعيتی که پيش رويمان جريان دارد، بطيرفانه فکر کنيم و به اين سئوال پاسخ دهيم که منشا دستگاه قضائی در نظامهای حاکمه کنونی در همين نظام های حاکمه قرار دارد يا در بيرون آنها؟
نگرش ليبرال نيز به اين نوع جنايات اعتراض ميکند، اما فقط بخاطر آن که غيرقانونی و بدون دادگاه صورت گرفته است؛ اما محکوميت به حکم دادگاه را از سوی همه دولتها عادی تلقی ميکند زيرا که قانونی است و نميخواهد قداست قانون را بشکند. اعتقاد به مبارزه حقوقی و قانونی که برای نهادهای قضائی استقلال و اثری را قائل است که در واقعيت فاقد آن است، مشخصه ذهنيت ليبرالی است. اين نگرش در واقع اسير ترتيبات نمايشی و تشرياتی فريبنده ای است که قدرت نسلط خود آنها را مقرر و معمول داشته و بتصويب رسانده است. "اراده دولت بايد خود را در قالب يک قانون ابراز و بيان کند که بدست قدرت تدوين و وضع ميشود؛ در غير اينصورت اين "اراده" چيزی بيش از يک واژه ميان تهی نخواهد بود" اما قدرت، در موارد استثنائی که کنترل بر اعصاب خود را از دست ميدهد، يا قصد قدرت نمائی و ارعاب دارد، تشريفات مقرر خود را هم نقض ميکند، يا در مواردی که سرکوب از نوعی و در حدی است که حتی قوانين مقرر خود او هم اجازه آن را نميدهد، اين کار را بدست نيروهای غيررسمی سرکوب بانجام ميرساندتا در اقدامات خود با محدوديتی مواجه نباشد و مسئوليتی نيز متوجه آنان نباشد. به اين ترتيب تمامی بحث کسانی که فقط به قتل بدون دادرسی و دادگاه معترض اند، نه به نفس قتل، يک بحث شکلی از آب درميايد، زيرا در آن ماهيت اين عمل مورد بحث و اعتراض قرار نگرفته است، بلکه شکل قتل مورد بحث است. اما بحث واقعی بر سر نفس کشتار کسانی است که سلطه و ستم اقليت حکومت کننده را بر اکثريت تحمل نميکنند.
آيا ميتوان در برابر رژيم هائی که در کشتار مردم، حتی به ضوابط مقرره خودشان هم پايبند نيستند، فقط با زبان قانون و منطق، فقط با "کلمات" گفتگو کرد و آيا چنين رژيم هائی به اين زبان تمکين ميکنند؟ پاسخ به اين پرسش از آنرو بايد سنجيده و جدی باشد که اين پاسخ هرچه باشد در تعيين مواضع و روشهای مبارزه اثر قطعی دارد.

تهران 31 فرروردين 1386

bamdadeshabgir — Mon, 26 Mar 2007 06:47:18 GMT

سالی
نوروز
بی چلچله
بی بنفشه می آيد
بی جنبش سرد برگ نارنج بر آب
بی گردش مرغانه ی رنگين بر آينه
سالی
نوروز
بی گندم سبز سفره می آيد
بی پيغام خموش ماهی از تنگ بلور
بی رقص عفيف شعله در مردنگی.

روزی اما
در معبر قتل عام، شمع های خاطره افروخته خواهد شد
دروازه های بسته به ناگاه فراز خواهد شد
دستان اشتياق از دريچه ها دراز خواهد شد
لبان فراموشی به خنده باز خواهد شد
و بهار در معبری از غريو تا شهر خسته پيشباز خواهد شد
سالی
آری بيگاهان نوروز چنين آغاز خواهد شد
الف.بامداد.

bamdadeshabgir — Sat, 17 Mar 2007 06:13:48 GMT

سبز،تویی که سبز می خواهم

سبز باد وسبز شاخه ها

اسب در کوهپایه و

زرق بر دریا

bamdadeshabgir — Tue, 12 Dec 2006 08:12:18 GMT

چند ماه پیش در میانه تابستان مصاحبه ای انجام دادم کوتاه با شیرین عبادی. بنا بود که در همان زمان در یکی از همین نشریات منتشر بشود که نشد.آن مصاحبه را دراینجا میاورم تا با هم نگاهی داشته باشیم دوباره به برخی از نقطه نظرهای ایشان:

به نظر شما نظریه نسبی بودن موازین حقوق بشر تا چه میزانی صحیح است؟وبیشتر از سوی کدام یک از مراجع ترویج می شود؟

به باور من حقوق بشر استاندارد ايست جهاني ، براي چگونه زيستن تمامی آدمیان. ارتباطي هم به شرق و غرب ندارد ، مسيحي و اسلامي هم ندارد . اين استانداردها ، حداقل موازيني است كه براي زندگي شايسته انساني در نظر گرفته شده اند و مواردي هستند كه به باورمن در هر فرهنگ و جامعه اي قابل اجرا اند . شما هيچ جامعه اي را پيدا نمي كنيد كه در آن بگويند ، فرضاً انسان نبايستي حاكم بر سرنوشت اش باشد . هيچ مذهبي را نمي توانيد پيدا كنيد كه شكنجه و تحقير انسان را جايز بشمارد . بنابراين به عقیده من كساني كه به نسبيت فرهنگي استناد مي كند ، در حقيقت به دنبال گريز گاهي هستند كه به زعم خودشان از شر حقوق بشر و اعمال آن خلاصي يابند

با لحاظ كردن اين امر كه ساختار قانوني حاكم برپاره ای از كشورها ، بر گرفته از موازين مذهبی است و اين امر، به مثابه عنصر ذاتي و جدايي نا پذير از سيستم حقوق ـ سياسي آنها تلقي مي گردد،به باور شما فعالين حقوق بشر در چنین جامعه هایی چه سازوكار عملي اي درمواجه با برخی از ناهمخوانی های جدی شرعی با آموزه های حقوق بشر مي توانند ارائه دهند؟

بسياري از حكومت هاي غير دموكراتيك ، براي اينكه نقص حقوق بشر را توجيه كنند استناد مي كنند به قوانين شريعت و عنوان مي كنند كه مثلا اسلام با حقوق بشر همخواني ندارد . حال آنكه به گمان من ، اين برداشت اساسا صحيح نمي باشد و تنها به منظور ناديده گرفتن آموزه هاي حقوق بشر است كه این گونه مسائل مطرح مي گردد. در اسلام به مانند هر دين و مذهب ديگري ، برداشتهاي گوناگوني وجود دارد . چنانكه در غرب مشاهد ه مي كنيم كه كليساي همجنس گرايان را به عقد ازدواج هم در مي آورد و كليساي ديگري آنان را تكفير مي كند . حتي در ایدئولوژيهايي كه جنبه الهي هم ندارند ،باز روال به همين شكل است . به عنوان مثال شوروي به همان صورت اداره نمي شد كه چين اداره مي شود . و يا آلباني با كوبا تفاوتهاي جدي داشتند . لذا به باور من از اسلام نيز تفاسير و برداشتهاي مختلفي وجود دارد ، وضعيت بسيار متفاوت حقوق بشر و توسعه دموكراسي دركشورهاي اسلامي ، خود گوياي همين نكته است . به عنوان مثال در عربستان سعودي زنان حتي حق رانندگي ندارند ، اما در اندونزي و يا پاكستان و بنگلادش ، زنان از ساليان پيش توانسته اند پست هاي مهم سياسي و مديريتي ، چون رياست جمهوري و نخست وزيري را در دست بگيرند .

در مسايل كيفري و بحث مجازاتها نيز ما شاهد چنين وضعيتی هستيم . « سنگسار » در ايران و عربستان اجرا مي شود ، اما در بسياري از كشورهاي اسلامي نظير تونس و مالزي ، اجرا حكم سنگسار غير قانوني است ، كما اينكه ، تعدد زوجات نيز در بسیاری از همين كشورهاي اسلامي خلاف قانون است . بنابراين سئوال اصلي اين است كه از كدام دين و كدام تفسير از آن صحبت مي كنيم. .

از جهت فقهي نیز بايد بگويم كه تعداد كثيري از مواردي كه به نقض حقوق بشر مربوط مي شوند اساسا در قرآن نيامده است . به عنوان مثال در قرآن کریم هيچ اشاره اي به سنگسار كه هم اكنون اجرا مي شود وجود ندارد . اما برخي موارد نيز وجود دارد كه صراحتا قرآن به آنها اشاره كرده : مانند بريدن دست سارق و يا ضوابط سهم الارث زنان. .

به گمان من خود قرآن در چنين مواردي براي ما راه حل گذاشته ، هر گاه حكمي كه در قرآن آمده و حكم اوليه نيز شمرده مي شود ، با مقتضيات زمان و مكان سازگار نباشد، بايستي به گونه اي ديگر رفتار كرد . يك مثال ساده مي زنم ؛ در قرآن ذكر شده است كه مسلمان بايستي در ماه رمضان از طلوع آفتاب تا غروب آفتاب روزه بگيرد . حال اگر فرض كنيم ، مسلماني در قطب شمال باشد كه شش ماه روز است و شش ماه شب ، چگونه بايستي عمل كند : اگر روزه نگيرد كه يك حكم واجب را تعطيل كرده است و اگر روزه بگيرد كه از گرسنگي خواهد مرد . پس حتما بايستي راهكاري سومي وجود داشته باشد و آن حكم ثانويه است . و مي گويد كه هرگاه حكم اوليه ( آنچكه در قرآن آمده ) با مقتضيات زمان و مكان همخواني نداشته باشد ، بايستي با عنايت به روح كلي حاكم بر قاعده ، آن را به گونه اي تغيير داد كه قابليت اجرائي پيدا كند . فرضا در خصوص اجرای برخي مجازاتها در صدر اسلام،می دانیم که نه تنها در عربستان ، بلكه در هيچ جامعه ديگري ، زندان درمعناي كنوني آن وجود نداشت است. لذا قطع کردن دست و شلاق زدن در آن برهه زمانی مجازاتهاي بسيار طبيعي و متداولي جلوه مي كرد، اما پرسش اصلي اين است كه آيا اين گونه كيفرها در قرن 21 هم با در نظر داشتن مجازاتهاي جايگزين ، لازم اجرا اند ؟ اين پرسشي است كه موجب بازشدن باب اجتهاد مي گردد و مجتهدين بايستي به آن پاسخ گويند . همين جا است كه مي گويم ، با تفسير صحیحی از اسلام ، مي توان به آموزه هاي حقوق بشري احترام گذاشت و آنها را رعایت نمود. .

چشم اندازي که جنابعالي از وضعيت حقوق بشر درآینده ايران می بینید چیست؟

در سالهاي 61 -60 وقتي روزنامه هاي دست راستي مي خواستند به من ناسزا بگويند ، مي نوشتند« فمينيست » ! طرفدار حقوق بشر غربي و عباراتي از اين قبيل . در آن زمان ، به زعم آنها ، حقوق بشر يك ضد ارزش اجتماعي بود. اما خوشبختانه امروزه در اثر عملكر مدافعان حقوق بشر ، دفاع از آموزه هاي انساني حقوق بشر ، تبديل به يك ارزش تام اجتماعي شده و در نتيجه مشاهده مي شود كه بسياري از اشخاص كه مدعي حمايت از حقوق بشراند ، بعضا خود از ناقضين اصلی موازين حقوق بشرشمرده می شوند . اين امر در روند تكاملي جامعه ما ، حتما گامي مثبت است و ارزنده. من وقتي سال 85 را با 25 سال قبل مقايسه مي كنم ، به واقع مي توانم بگويم كه ما شاهد گامهاي بسيار بلندي در اين حوزه بوده ايم . البته اين ، هرگز بدان معنا نيست كه ما در عرصه پیشبرد حقوق بشر با مشكل روبه رو نيستيم . مشكلات بسيار زيادي وجود دارد كه بايستي به حل آن ، همت گماریم.

با سپاس از اینکه وقتتون را در اختیارام قرار دادید.

bamdadeshabgir — Thu, 07 Dec 2006 08:14:28 GMT

پیام دکتر ناصر زرافشان به مناسبت سالروز ۱۶ آذر

دوستان ورفقای دانشجو

درود گرم مرا بپذیرید. یاد شهدای دانشجوئی شانزده آذر را در شرایطی گرامی می داریم که دیو استبداد و ارتجاع که تمام قد خود را در برابر جامعه و نیازهای رشد و پیشرفت آن قرار داده و ان را سد کرده است، حتی از یادآوری نام و خاطره آن شهدای سربلند هم وحشت دارد و جلوگیری می کند. اما دقیقا در همین شرایط زنده نگه داشتن یاد و خاطره، آرمان خواهی و مبارزات شهدای دانشجو ضرورت موکدتر از همیشه است، زیرا اکنون، هم ارتجاع حاکم داخلی و هم فرهنگ امپریالیستی که فعلا بر فضای بین المللی تسلط یافته و می کوشند هریک با ارائه بدل های توخالی، تفکر و عمل انقلابی نسل های گذشته جنبش های دانشجوئی را لوث و تحقیر نمایند و با زدودن حافظه تاریخی جامعه و قطع ارتباط آن با گذشته، میراث مبارزاتی جنبش دانشجوئی را از ذهن کنونی پاک کرده و آنرا رهسپار دنیای فراموشی نمایند. از این رو زنده نگه داشتن یاد و خاطره آرمان خواهی و مبارزه انقلابی شهدای دانشجوئی از هر زمان دیگر ضرورت دارد.
اگر آن چه اکنون جریان دارد، روند طبیعی و ناگزیر آن چیزی باشد که باید در ایران طی شود، با همه دشواریهایش ما نباید از آن ناخرسند باشیم. اتفاقا استراتژی موثر و ناگزیر مبارزه را فقط در همین شرایط و بر چنین بستری می توان پیدا کرد. این شرایط به توهماتی که طی یکی دو دهه اخیر تبلیغ کرده اند و ثمری جز خواب کردن جنبش دانشجوئی و غافل ساختن آن از هدفهای واقعی و راه های رسیدن به آنها نداشته است، پایان خواهد داد و جنبش دانشجوئی را خالص تر و هوشیارتر خواهد ساخت.
با شما یک سینه سخن دارم اما درشرایط حاضر که ممنوع الملاقات و حتی از دیدار خانواده خود محروم هستم امکان ارتباط با شما و در میان گذاردن همه آنچه را که می خواهم بگویم برایم وجود ندارد. از دور دست یکایک شما را می فشارم و در مبارزه ای نجیبانه و مردم دوستانه ی شما در هر شرایطی در کنارتان هستم.

دکتر ناصر زرافشان
زندان اوین //۱۵/۹/٨۵

bamdadeshabgir — Sun, 03 Dec 2006 08:54:18 GMT

زیبا کرباسی توصیه میکنم شعرهای دیگری هم ازش پیدا کنید. نلرز را از دوات رضا قلسمی برداشتم.

نلرز

همه را خاموش کن! نلرز!

از پلهها پایین بلغز!

ازخندههای رنگ پریدهی کودکان ِهمسایه بپر! نلرز!

از باریهای کهنهی نارنجی

از مادرانی که در کالسکهی کودکانشان عصا حمل میکنند، بگذر! نلرز!

از نفسهای مرطوب هوا روی برگهای درختان برگ ریز

بی آنکه بگذری بگذر!

با سر بکوب به این درخت تبریزی نلرز!

از مکعبهای مودّبِ مرتّبِ چیده در کنارهها

قهوهخانهها قحبهخانهها وهرچه خانهها و خُب!

پیاده تا دریا

پای پیاده بکوب تا دریا و برنگرد! بلرز!

bamdadeshabgir — Thu, 30 Nov 2006 09:25:18 GMT

«ساندينيست ها» روح دموكرات امريكاي لاتين

بهنام دارایی زاده

براي ما ايراني ها، پيگيري اوضاع سياسي در امريكاي لاتين همواره همراه با جذابيت های به خصوصي بوده . شباهت هاي فراوان، در بافت سياسي – اقتصادي و حتي اجتماعي اين كشورها با جامعه ما، به گونه اي است كه با اندكي دقت نظر به رگه هاي آشنای بسیاری با ساخت اجتماعي خود برمي خوريم.

قدرت گيري نمايندگان جنبش هاي چپ امريكاي لاتين، در فرآيندي دموكراتيك و از طريق انتخابات آزاد، موضوعي است كه در ظرف اين چند سال اخير، تقريبا در غالب محافل سياسي – روشنفكري ايران از آن بحث شده است.

بي شك روي كار آمدن ساندينيست ها پس از 16 سال، در انتخابات رياست جمهوري نيكاراگوئه، اتحاد كاسترو و چاوز و مورالس را در كنار «لولا» در برزيل و «باچلت» در شيلي مستحكم تر خواهد كرد.

پس از 16 سال دور ماندن از قدرت، «دانيل اورتگا» رهبر 61 ساله ساندينيست ها موفق شد با شكست ساير رقيبان، به مقام رياست جمهوري نيكاراگوئه برسد. نام «دانيل اورتگا» يادآور جنبش مسلحانه – ماركسيستي ساندينيست ها در سالهاي پاياني دهه هفتاد است. سال 1979 زماني كه آنها موفق شدند حكومت سوموزا را پس از چهل سال ديكتاتوري و خفقان سياسي، سرنگون كنند و زمام امور را در يكي از فقيرترين كشورهاي آمريكاي لاتين در دست بگيرند. كشوري كه به واسطه سالها حكومت ديكتاتوري و كمبود منابع طبيعي و ضعف مديريت از فقر شديد و نابرابري اقتصادي رنج مي برد، به طوري كه بيش از 60% ثروت كشور تنها در دست 20% جمعيت آن بوده و هنوز نيز پس از گذشت بيش از ربع قرن از يك سو به سبب جنگ هاي داخلي و اعمال تحريم هاي گسترده ايالات متحده در دهه هشتاد و از سويي ديگر به خاطر اتخاذ سياست هاي اشتباه نئوليبرالي در سالهاي پس از آن، اقتصاد كشور در وضعيت ناگواری به سر مي برد.

در سالهاي آغازين دهه هشتاد، ساندينيست ها از يك طرف به خاطر اقدامات راديكالشان در مصادره و تعديل اموال مالكين بزرگ و اشتراكي كردن زمين هاي زراعي كه سرانجام منجر به خروج گسترده سرمايه ها از كشور شد و از جانب ديگر به سبب درگير شدن در جنگي فرسايشي با شورشيان «كونترا» كه به شكل قابل ملاحظه اي از حمايت مالي – تشكيلاتي واشينگتن نیز برخوردار بودند، نتوانستند آن طور كه بايد به وعده هاي انقلابي خود در فراهم ساختن آموزش و بهداشت مناسب براي همگان و ديگر امور رفاهی که وعده اش را داده بودند موفق شوند.

به گفته يكي از مقامات بلندپايه ساندينيست ها، در دهه هشتاد، تقريبا نيمي از توان دولت، صرف محافظت از دولت و انقلاب در مبارزه با شورشيان «كونترا» مي شد وجود اين نارسايي ها در مديريت كشور و بروز مشكلات و كاستي هاي ديگر خصوصا همان گونه كه گفته شد، درگير شدن كشور در جنگي داخلي كه تا سال 90، نزديك به 30 هزار كشته بر جاي گذاشته بود منجر به آن شد كه پس از گفت وگو و امضاي موافقتنامه صلح با شورشيان، ساندينيست ها در انتخابات رياست جمهوري سال 90 با راي اكثريت مردم نيكاراگوئه از قدرت كنار گذاشته شوند.

به باور بسياري از كارشناسان، اقدام دموكراتيك ساندينيست ها در كناره گيري از قدرت و ارزش و احترامي كه آنان براي راي و نظر عمومي قائل شدند، براي يك گروه چريكي كه در واقعيت عینی جامعه قدرت را در دست دارد آن هم در جغرافيايي به مانند امريكاي لاتين كه تاريخ اش سراسر آميخته است به ديكتاتوري و بي اعتنايي به راي مردم، حقيقتا جاي تقدير و تحسين دارد.

در طول دهه 90 و تا به امروز ساندينيست ها در تمامي انتخابات رياست جمهوري شركت كردند و هرچند آنان نتوانستند در هيچ از يك اين پنج دوره قدرت را مجددا در دست بگيرند، اما به موجب آمار رسمی در چهار دوره انتخاباتي آنان داراي مقام دوم بوده اند كه اين خود نشان از حفظ پايگاه اجتماعي آنان، خصوصا مابين طبقات پايين شهري است. واقعيت مهمي وجود دارد؛ ساندينيست هاي كمتر شباهتي به آن انقلابيون پرشور و راديكال سالهاي نخستين دهه هشتاد دارند. انشعاب بزرگي در درون تشكيلات حزبي صورت گرفته است. پاره اي از رهبران طراز اول حزب مانند ارشتوكاردنال، گيوكانداپلي و راميرز از حزب جدا شده اند و به خاطر انتقادات جدي اي كه به رهبري حزب و به زعم آنها «چرخش ايدئولوژيكي» وي داشته اند، خود در صدد تاسيس تشكيلات تازه اي به نام «جنبش نوين ساندينيست ها» برآمده اند.

«اورتگا» خود به صراحت از تغيير و ملايم شدن مواضع فكري – سياسي خود نسبت به سالهاي دهه هشتاد سخن مي گويد. هرچند هنوز در اظهارنظرها، «سرمايه داري» را وحشي مي خواند اما به دنبال بهبود و گسترش رابطه با مقامات كاخ سفيد است و چشم داشتي نيز به عضويت در پيمان تجارت آزاد امريكا دارد. عليرغم اعلام مواضعي اينچنيني در جريان مبارزات انتخاباتي، اما باز سفير ايالات متحده سعي داشت «اورتگا» را كمونيستي تندرو معرفي كند كه با قدرت يابي او ضربه اي سخت به اقتصاد نيكاراگوئه وارد مي شود و حتي ممكن هست كمكهاي مالي واشينگتن نيز در پي پيروزي «اورتگا» در انتخابات قطع شود.

اما در موضع گيري ديگر، كاندوليزا رايس بعد از اعلام رسمي نتايج انتخابات توسط ديوان عالي نيكاراگوئه، اظهار داشت که كه هنوز بسيار زود است كه بخواهيم درخصوص سرنوشت آن كشور نظری بدهیم و در ادامه گفت كه واشينگتن به انتخاب مردم نيكاراگوئه احترام مي گذارد و منتظر اعلام برنامه دولت جديد خواهد ماند.

از ماه «ژانويه»، «دانيل اورتگا» براي مدت 5 سال رئيس جمهور قانوني كشورش خواهد بود. وي گفته است كه نيمي از مقامات دولتي را به زنان وا مي گذارد و تحصيلات را در مقطع ابتدايي رايگان خواهد كرد. زمين هاي دولتي را به كشاورزان واگذار میکند و در پي بهبود رابطه با ايالات برخواهد آمد.او گفت که به تفكيك بين سرمايه داري وحشي و سرمايه گذاري خارجي اعتقاد دارد و در طول دوره رياست جمهوري اش درصدد خواهد بود که سرمايه هاي خارجي جلب کشورش کند. شخص «اورتگا» در تحقق اين اهداف با مسائل ديگري نيز درگير هست.که شاید خاص جوامع جهان سوم نیز نباشد: در جريان تبليغات انتخاباتي، دختر خوانده اش او را متهم به بدرفتاري جنسي با خود كرد و در محافل خبري نيز صحبت از نوعي سازش با رئيس جمهور سابق است كه به دنبال آن طرفين از نوعي مصونيت قضايي در قبال اتهامات وارده بر خوردار شده اند.

هرچند تمامي اينها وجود دارد و به يقين «اورتگا» با كارشكني هاي بيشتري نيز در طول دوران رياست جمهوري اش مواجه خواهد شد اما آنچه كه نام و ياد او را نه تنها در پهنه امريكاي لاتين بلكه در سراسر جهان يگانه مي كند، منش دموكراتيك او در پي ريزي جامعه اي مبتني بر سوسياليسم و ارزش هاي انساني است و اين آن چيزي است كه او را از ديكتاتور پير و بيمار هاوانا جدا مي كند.

bamdadeshabgir — Wed, 11 Oct 2006 05:33:18 GMT

یاداشت الناز به تمامی من را لرزاند.تلخ بود و گویی که گرده ات را به سختی شیار می داد.رسالت نویسنده می بایستی چنین باشد: بهت بیافریند و گاهی نیز رنج ات دهد:

از الناز انصاری

مادرانگی با بوی گه

دارم فكر مي كنم به ترانه. به آوازهاي دورترين سرزمين ها. به مادرانگي اي كه از من گريخت. دارم خيال مي كنم همه آن كودكي هايي را كه از تلخي زهر مارند و من ياد گرفته ام انگار كام شيرين كنم با آن همه تلخ.

دارم خيال مي كنم خودم را و زندگي ديوانه وارم را مي چرخم در ميان عكس هايي كه توي مغزم قاب گرفته ام و هر كدام شان را كوبيده ام يك كنج اش... وه چقدر عكس دارم من از اين سال هاي بيهوده و رفته.

تنهايي. تنهايي. تنهايي ... تو تنهايي

اين صداي يكي از عكس هاي قديمي بود فكر مي كنم. كنج ديوار آجري قرمز با صورت گرد و لب هايي كه گريه دارند و چشم هايي كه انگار مي خواهند به سربازي نگاه كنند كه حكم تير دارد. يك ساله است آن عكس.

دارم تو دلم آواز مي خوانم. با صداي نكره و گوش خراش. خراش خراش خراش. خراش خراش هم كه شده باشي چه مي كند اين آواز.

دلم دارد مي ميرد. دارم جان مي دهم انگار از روزي كه كسي پشت خط ها نعره مي زد تا فرمان داده باشد كه خودم را بكشم. سنگسار كنم خودم را. سنگ سار.... فحش سار ... نعره سار ... سكته سار ... .

من كه گفته بودم اين مي كنم.

چم شده يه هواكي؟

نه يكهو نبوده.

چقدر آن يك جفت كفش پلاستيكي قرمز را دوست دارم در " لاكپشت ها پرواز مي كنند". چه فرقي مي كرد اصلا آن كودك يك ساله باشد يا نه؟

چه قصه طولاني عبثي است اينكه با خودت فكر كني از ميان ميلياردها اسپرم و تخمك يكي شده تو. حالا كه چه؟ كه چه اين واگويه هاي ابلهانه در اين كنج از خانه اي ديوارهايش مي گويد: بخواب.

دوست نداشتم باور كنم. دلم مي خواست لذت ببرم از خيام شدن. دلم مي خواست مادر مي شدم براي كه كودكي سُرخورد توي چاله ي توالت با آن تن شفاف اش و چشم هاي زيادي بزرگ اش. دستم را كشيدم روي چشم هايش و نمي دانم، يادم نيست از درد بود يا هر چيز ديگر،زار مي زدم توي دلم كه كسي ندانسته باشد چقدر تنهاتر شدم وفتي به چشم هاي مرده اش نگاه مي كردم كه مي خواستم نباشد و تنهاتر مي شدم كه هيچ كس من را نمي خواست با او و بعد .... چشم هاي او زيادي بزرگ بود. چشم هايش براي زمين بزرگ بود. حالا بعد اينهمه سال و ماه چه ربطي دارد بگردم توي بطن خالي و پر خون ام دنبال رد كودكي كه كودك نشده بود، جانور كه بود رفت بين انبوه گه و شاش ما آدم ها كه از ميان ميليارد ها اسپرم ...

كاش مانده بود.

چرا دلم براي همه رفته ها تنگ شده؟ و درست سه روز و سه شب است آن جانور شفاف رهايم نمي كند؟ چرا مادرم مرا نفرستاده بود روزي ميان همان ان و گه ها؟ ... عاشق بود و لابد با خودش خيال مي كرد ...

-اسم اش را اگر پسر بود مي گذاريم " كارن" و اگر دختر. ...

-اسم اش را گذاشته اند الناز. ...

كه يعني من قرار بود ناز ايلي باشم كه پدر جنون سرزده را آيين قبيله اش خواست و هيچ كس انگار تن نداد به فرمان اش جز من ميراث دار شدم آنهمه بي همه زنده بودن را.

دارم فكر مي كنم به ترانه.چرا يادم نمي آيد ادامه اين ترانه ... " من همون پرنده بالاي دارم منو بپا / من پر ترانه دارم منو بپا / داري مي خندي به من كه بي چراغ ام / ..."

عكس هاي من كجاست؟ كودكي هاي من كي بزرگ شدند. دارم جان مي دهم . من كودكي نكرده بودم هنوز ...

دارم جان مي دهم از شبي كه روسپي خطابم كرده اند. هاله كبودي از هم خوابگي هاي بي حساب دارد سايه به سايه دنبالم مي كند و من دارم پشت سايه ها جان مي دهم. دارم فرار مي كنم. خودم را، گوش هايم را كر مي كنم . خر مي كنم. كور مي كنم چشم هايي را كه انگار چشمِ ترس دوخته به سرباز ... دست هايم را مي چرخانم... "چنگ مي زنم به در و ديوار وthe wall مي رقصم". چنگ مي زنم به هوا ... بوي الكل توي مغزم مي چرخد و روي قاب عكس ها رد هرزه مي زند. چنگ مي زنم به ديوار و عق مي زنم روي سراميك هاي سفيد. خون .. چنگ مي زنم و دست هاي كوچك اش "مثل دست بچه موشي كه پدر توي قوطي كبريت برايم آورد"... دست كوچك شفاف اش را آورد روي دستم و درست روي رگ هاي دستم انگشت اش را لغزاند... زل زد توي چشم هام با آن چشم هاي زيادي بزرگ اش و دهان بي شكل اش كه يك چاك بزرگ بود روي سر زشت اش، چاك دهان اش را باز كرد ... هنوز نفهميدم لب هايش مثل لب هاي من مي شد يا نه ... باز كرد دهان اش ... با من بيا!

چرا كفش هاي من جفت نمي شود پاي يك پرتگاه ... چرا تمام نمي شود اين عكس ها. اين ديوارها ... ديوارهايي كه انگار براي يك ميليون عكس ديگر جا دارند. دارم تمام مي كنم اين خيام خُم نشينم را انگار.

اين سايه دنبال من چه مي خواهد؟ آن جان شفاف چرا بعد اين همه سال سر درآورده از ميان انبوه كثافت؟ اين عكس ها؟ ديوارها چرا انقدر بلند، چرا اينهمه بي پايان شده اند؟ اين ترانه لعنتي آخرش چه بود: من همون پرنده بالاي دارم ....

اسم اش را اگر پسر بود ... نفرين همه جانورهاي ميان گه رفته نصيب من كه به نام اش هم فكر نكرده بودم. چرا ندارم اش. همه مادرانگي ام را ريختم براي سال هاي كه امروز سايه هاي كبود را دنبال ام گسيل مي كند . چه سردم است در اين نيمه مهر ماه.دست هاي من چرا گرم نمي شود. چرا ول ام نمي كني جانور بي نام؟ چرا مچاله شدن ها تمام نمي شود؟ خودم را چند بار بايد تنهايي اتو كنم؟ سوختم كه. خودم را چند بار قرار است قي كنم روي زمين؟ خودم را چند بار ديگر نوازش كنم؟ چندبار ديگر بايد همه چيز را رها كنم و سرم را بگيرم بالا كه " جهان ارث بابامه / خيابوناش/ آدماش / ..." گريه هاش گريه هاش گريه هاش.

" من مي خوام برگردم به كودكي" من مي خوام برگردم عقب تر و بزنم روي دست آن حسين پناهي ديوانه. من مي خوام برگردم توي دل مادرم. برگردم تا از يه بستر داغ بشمرم تا 63 روز. تا وقتي چشم هام براي زمين بزرگ باشد ، تا لب هام چاك صورتم باشد ، تا دست هام مثل دست هاي بچه موشي باشند كه توي جعبه كبريت بود، تا سُر بخورم با پوست شفافم از تني كه بوي خون مي داد و گلويي كه از زور استفراغ زخم بود، تا جونور شفافي بشم توي دست ها مادرم كه نمي دونست بايد چيكارم كنه و سُر بخورم توي چاله توالت ... برگردم به شيشه شدن ...